Türkiye’de iş güvenliği ile ilgili problemlerin temelinde sistemin başından yanlış kurulması yatmaktadır. İş güvenliği ve iş sağlığının ana fikri çalışanların can güvenliğidir. Siz, çalışanların can güvenliğini OSGB ve hizmet alacak olan firmalar arasında ticaret, kar ve pazarlık durumuna getirecek bir iş sağlığı ve güvenliği sistemi kurarsanız sistemin neresinden tutarsanız tutun çözüm bulamayacak sadece birilerine evrak üzerinden para kazandıracaksınız.

6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunun en büyük açmazı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının kurmuş olduğu Bakanlık, OSGB ve firma arasındaki sistemi yeterli derecede takip edemiyor veya etmiyor olmasıdır.

Örnek verecek olursak sistem en başından büyük hatayla başlıyor. E katip sistemi üzerinde OSGB hizmet vereceği firmanın sicil numarası ile giriş yaparak yine aynı sistem üzerinden firmaya hizmet vermesi için bünyesinde bulundurduğu iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli atamasını yapmaktadır. Bu atamaları Çalışma bakanlığının 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenli kanununda belirtmiş olduğu süreler çerçevesince yapmaktadır. 10 kişilik tehlikeli bir firma için iş güvenliği uzmanının sistem üzerinden hizmet süresi 20 dakika X 10 kişi eşittir 200 dakikadır. Yani 3 saat 33 dakika gibi bir süre. İşyeri hekimi ise bu sürenin yarısı kadar sözleşme yapılan firmaya aylık hizmet vermesi gerekmektedir. Buraya kadar her şey normal asıl problem buradan sonra başlamaktadır.

İlerleyen sürelerde hizmet verilen firma çalışan sayısını artırdığında iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin de vereceği hizmet dakika olarak artması gerekmektedir. Diyelim ki 10 kişilik firma çalışan sayısını artırdı ve 15 kişi oldu. İş güvenliği uzmanının vermesi gereken süre 15 kişi X 20 dakika eşit 300 dakika yani 5 saatlik bir hizmet süresidir. Sistem burada tıkanıyor. Firma çalışan sayısını OSGB’ye bildirmiyor. Bildirse bile OSGB e-katip sistemi üzerinden uzmanın ve hekimin sürelerinin güncellemesini yapmamaktadır. Hele Çalışma Bakanlığı bu durumun takip ve kontrolünü hiç yapmamaktadır.

Güncellemeler yapılmadığı durumda ortaya çıkan tablo şu şekilde, uzmanın ve hekimin üzerinde bakması gerekenden iki kat daha fazla firma olmakta, uzamanın üzerinde olması gereken 11700 dakika sistem güncellemeleri yapılmadığından dolayı 15000 ila 18000 dakikaya çıkmaktadır. OSGB firmalara bir uzman üzerinden 11700 dakika hizmet vermekte fakat firmalardan güncel çalışan sayısı isteyerek almış olduğu kişi sayılarına göre fatura kesmektedir.
Örnek verecek olursak OSGB’nin iş güvenliği uzmanı üzerinden 100 kişilik tehlikeli sınıfta bulunan bir firmaya verilen hizmet süresi 100 kişi X 20 dakika eşit 2000 dakika olması gerekmektedir. OSGB’nin fatura yazma işlemi de yine 100 kişi üzerinden olmalıdır. İlk etapta da böyle olmakta fakat çalışan sayıları 100 kişiden 150 ye çıkması durumunda sistem üzerinden güncelleme yapılmayarak uzman yine 150 kişiye değil de 100 kişiye hizmet veriyormuş gibi görünür ama OSGB hizmet verdiği firmaya 150 kişi üzerinden fatura yazmaktadır. İş güvenliği uzmanının iş yükü artmakla birlikte firmalara yetişemediği için ortaya koymuş olduğu hizmetin kalitesi düşmektedir. Hizmet alan firma ise hizmetini tam sürelerinde ve doğru düzgün alamamaktadır.

Böylelikle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının denetimi de olmadığı için iş güvenliği uzmanının üzerine bu şekilde bol bol firma girişi yapılır. İş güveliği hizmeti firmaya eksik verilmiş olunur. Burada kazançlı olan ne uzman ne de hizmet alan firmadır. Tek kazançlı parasını fazlasıyla alan OSGB dir. Hizmeti eksik alan firma da ne kadar iş güvenliği tedbirleri alınabilir varın siz düşünün. İş güvenliği uzmanının üzerine kanunda belirtilen sürelerin üzerinde bir firma yüklemesi yapıldığında o iş güvenliği uzmanının ne kadar kaliteli bir hizmet sunabildiğini varın siz düşünün.
Çözüm önerisi olarak Çalışma Bakanlığı ve SGK sisteminden otomatik güncelleme yapılması bu işi kökünden çözecektir. İş güvenliği Uzmanı ve işyeri hekiminin firmalara vermiş olduğu hizmet süreleri e-katip sistemi ve SGK’nın ortak bir çalışması ile otomatik güncellenerek OSGB’nin el ile giriş yaptığı (yapmadığı) keyfi güncellemeleri ortadan kalkacaktır.

İSG katip üzerinde firmaya verilen hizmet sürelerinin güncellemesi nasıl yapılmaktadır? Bu güncelleme firma çalışan sayısı arttığında asla yapılmamaktadır. Fakat kişi sayısı azaldığında uzmanın firmaya verdiği hizmet süreleri aşağıya doğru güncellenerek iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimine yine ilave firmalar yüklenmektedir. Her şekilde keser tek taraflı yontar. Yine her zaman kazanan OSGB olmaktadır. Hizmet, firma ve süre güncellemelerinin yapılmayışı iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi ve tabiî ki hizmet alan firmalar açısından çeşitli sıkıntılar doğurmaktadır. Bu sıkıntıları başka bir yazımızda sizlerle paylaşmak istiyorum.